Παρασκευή, 24 Φεβρουαρίου 2012

Τι σημαίνει για μένα η ζωή/ Πώς έγινα σοσιαλιστής - Τζακ Λόντον

Τι σημαίνει για μένα η ζωή/Πώς έγινα σοσιαλιστής - Τζακ Λόντον


Τι σημαίνει για μένα η ζωή

[...]

Αυτή είναι η προοπτική μου. Προσβλέπω σε μια εποχή που ο άνθρωπος θα προοδεύει βασισμένος σε κάτι πιο σημαντικό και υψηλό από το στομάχι του, όταν θα υπάρχει ένα ευγενέστερο κίνητρο που θα παρακινεί τους ανθρώπους σε δράση από το κίνητρο του εδώ και τώρα, από το κίνητρο, δηλαδή, του στομαχιού. Διατηρώ την πίστη μου στην ευγένεια και την ηθική ανωτερότητα του ανθρώπου. Πιστεύω ότι η πνευματική καλοσύνη και η ανιδιοτέλεια θα επικρατήσουν, εκτοπίζοντας τη χυδαία βουλιμία του σήμερα. Και, εν κατακλείδι, πιστεύω στην εργατική τάξη. Όπως είχε πει κάποιος Γάλλος, «η σκάλα του χρόνου αντηχεί από τα ξυλοπάπουτσα που ανεβαίνουν και από τις γυαλισμένες μπότες που κατεβαίνουν».


Απόσπασμα (φινάλε) από το 'Τι σημαίνει για μένα η ζωή' - Τζακ Λόντον.


Πώς έγινα σοσιαλιστής

[...]

Συνάντησα εκεί άντρες κάθε λογής, πολλοί από τους οποίους ήταν εξίσου καλοί με μένα, αλλοτινά ΞΑΝΘΑ ΚΤΗΝΗ - ναυτικούς, στρατιώτες, εργάτες, όλους ρημαγμένους, παραμορφωμένους, διαλυμένους από τον κάματο, τις κακουχίες, τα ατυχήματα, που τα αφεντικά τους τούς είχαν παραπετάξει σαν γέρικα παλιάλογα. Σύρθηκα πλάι τους στα πεζοδρόμια, χτύπησα μάταια ξένες πόρτες, τουρτούρισα μαζί τους σε έρημα βαγόνια και παγκάκια πάρκων, ακούγοντα ιστορίες από τη ζωή τους που άρχιζαν με προοπτικές λαμπρές όπως και οι δικές μου, με σωματική κατάσταση και αντοχές ίδιες και καλύτερες από τις δικές μου, και κατέληγαν εκεί, μπροστά στα μάτια μου, στον θλιβερό πάτο του Κοινωνικού Βάραθρου.

Και καθώς τους άκουγα, το μυαλό μου άρχισε να δουλεύει. Η γυναίκα του δρόμου και ο άντρας του περιθωρίου βρίσκονταν πολύ κοντά μου. Η εικόνα του Κοινωνικού Βάραθρου σχηματίστηκε ολοζώντανη μπροστά μου, σαν να ήταν κάτι χειροπιαστό˙ και τους είδα στα έγκατα του Βάραθρου˙ και είδα και μένα, λίγο πιο πάνω απ' αυτούς, όχι πολύ ψηλότερα, γαντζωμένο στα γλιστερά του τοιχώματα, να κρατιέμαι μονάχα χάρη στη δύναμη και τον ιδρώτα μου. Και ομολογώ πως με κατέλαβε φρίκη. Κι αν η δύναμη μου εξασθενούσε; Τι θα γινόταν όταν δεν θα ήμουνα πια σε θέση να δουλέψω δίπλα σε άντρες δυνατούς που σήμερα ήταν ακόμα αγέννητοι; Και τότε πήρα έναν μεγάλο όρκο, που πήγαινε κάπως έτσι: Όλη μου τη ζωή δούλεψα σκληρά με το κορμί μου και παρά τις μέρες που έχω δουλέψει βρίσκομαι πιο κοντά στον πάτο του βαράθρου. Θα αναρριχηθώ έξω απ' το βάραθρο, αλλά όχι με τους μυς του κορμιού μου. Δεν θα ξανακοπιάσω σε σκληρές δουλειές. Να με κάψει ο θεός αν ξαναδουλέψω σκληρά έστω και μία μέρα με το κορμί μου, εκτός κι αν είμαι απόλυτα αναγκασμένος να το κάνω. Και από τότε βάλθηκα να αποφεύγω με κάθε τρόπο τη σκληρή δουλειά.

[...]


Απόσπασμα από το 'Πως έγινα σοσιαλιστής' - Τζακ Λόντον

Τρίτη, 21 Φεβρουαρίου 2012

Ο αποτυχημένος - Τόμας Μπέρνχαρντ

Ο αποτυχημένος - Τόμας Μπέρνχαρντ

[...]

Η βάση εκκίνηση μας είναι πάντοτε μόνο το ότι δεν ξέρουμε τίποτε για το οτιδήποτε και ούτε έχουμε ιδέα απ' αυτό, μου είπε, σκέφτηκα. Ήδη, μόλις κάτι πλησιάζουμε, πνιγόμαστε μες στο τερατώδες υλικό που είναι στη διάθεσή μας σε όλους τους τομείς, αυτή είναι η αλήθεια, μου είπε, σκέφτηκα. Και, μολονότι το ξέρουμε αυτό, προσεγγίζουμε συνεχώς τα λεγόμενα πνευματικά μας προβλήματα, μπλεκόμαστε με το ανέφικτο: να γεννήσουμε ένα πνευματικό προϊόν. Αυτό είναι παραφροσύνη!, μου είπε, σκέφτηκα. Είμαστε θεμελιωδώς ικανοί για όλα και αποτυγχάνουμε εξίσου θεμελιωδώς σε όλα, μου είπε, σκέφτηκα.

Σε μια μοναδική επιτυχημένη ρήση συρρικνώνονται οι μεγάλοι μας φιλόσοφοι, οι μεγαλύτεροι μας ποιητές, μου είπε, σκέφτηκα, αυτή είναι η αλήθεια, συχνά θυμόμαστε μόνο μια λεγόμενη φιλοσοφική απόχρωση, τίποτε άλλο, μου είπε, σκέφτηκα. Μελετούμε ένα τερατώδες έργο, λόγου χάρη το έργο του Καντ, και με τον καιρό το έργο αυτό συρρικνώνεται στο μικρό ανατολικοπρωσικό μυαλό του Καντ και σε έναν πέρα για πέρα θολό κόσμο νύχτας και ομίχλης, που καταλήγει στην ίδια ανημπόρια όπως όλοι οι άλλοι, μου είπε, σκέφτηκα. Είχε θελήσει να είναι ένας κόσμος της τερατωδίας και απέμεινε μια γελοία λεπτομέρεια, μου είπε, σκέφτηκα, όπως συμβαίνει με όλα. Το λεγόμενο μεγάλο περιορίζεται τελικά μόνο στο σημείο στο οποίο νιώθουμε απλώς και μόνο συγκίνηση για τη γελοιότητά του, για την οικτρότητά του. Και ο Σαίξπηρ συρρικνώνεται για μας στη γελοιότητα αν έχουμε καθαρη ματιά, μου είπε, σκέφτηκα.

Οι θεοί μας παρουσιάζονται ήδη από πολύ καιρό μόνο με γενειάδα πάνω στις ζυθοκανάτες μας, μου είπε, σκέφτηκα. Μόνο οι κουτοί θαυμάζουν, μου είπε, σκέφτηκα. Ο λεγόμενος πνευματικός άνθρωπος ξοδεύεται σε ένα έργο που αφήνει εποχή όπως φρονεί, και ωστόσο στο τέλος απλώς και μόνο γελοιοποιείται, είτε ονομάζεται Σοπενχάουερ είτε Νίτσε, αδιάφορο, είτε ήταν ο Κλάιστ είτε ο Βολταίρος, βλέπουμε ένα συγκινητικό άνθρωπο που εκμεταλλέυτηκε το μυαλό του και οδηγήθηκε τελικά στον παραλογισμό. Που ισοπεδώθηκε και ξεπεράστηκε από την ιστορία.

Τους μεγάλους στοχαστές τους έχουμε φυλακίσει στις βιβλιοθήκες μας, και μέσα απ' αυτές μας κοιτάζουν καταδικασμένοι παντοτινά στη γελοιότητα, μου είπε, σκέφτηκα. Νυχθημερόν ακούω τον οδυρμό των μεγάλων στοχαστών που τους έχουμε φυλακίσει στις βιβλιοθήκες μας, αυτούς τους γελοίους μεγάλους του πνεύματος ως συρρικνωμένες κεφαλές πίσω από τις γυάλινες προθήκες, μου είπε, σκέφτηκα. Όλοι αυτοί οι άνθρωποι έχουν πιαστεί εσφαλμένα από τη φύση, μου είπε, έχουν διαπράξει το κεφαλαιώδες έγκλημα απέναντι στο πνεύμα, για τούτο τιμωρούνται και για τούτο τους κλείνουμε παντοτινά στις βιβλιοθήκες μας. Γιατί μέσα στις βιβλιοθήκες μας πνίγονται, αυτή είναι η αλήθεια. Οι βιβλιοθήκες μας είναι κατά κάποιον τρόπο σωφρονιστήρια στα οποία έχουμε φυλακίσει τους πνευματικά μεγάλους μας, τον Καντ φυσικά σε ατομικό κελί, όπως τον Νίτσε, όπως τον Σοπενχάουερ, όπως τον Πασκάλ, όπως τον Βολταίρο, όπως τον Μονταίνι, όλους τους πολύ μεγάλους σε ατομικά κελιά, όλους τους άλλους σε ομαδικά κελιά, μα όλους παντοτινά και αιώνια, αγαπητέ μου, για όλο τον καιρό και για όλη την αιωνιότητα, αυτή είναι η αλήθεια. Και αλίμονο αν ένας απ' αυτούς τους μεγάλους εγκληματίες το σκάσει, δραπετεύσει, τότε γίνεται αμέσως τελειωμένος, κατά κάποιον τρόπο, και γελοίος, αυτή είναι η αλήθεια. Η ανθρωπότητα ξέρει να φυλάγεται απ' όλους αυτούς τους λεγόμενους πνευματικά μεγάλους, μου είπε, σκέφτηκα.

Το πνεύμα, όπου και αν εμφανιστει τελειώνει και φυλακίζεται και φυσικά παντότε χαρακτηρίζεται αμέσως μη πνεύμα, μου είπε, σκέφτηκα, καθώς παρατηρούσα το ταβάνι του χώρου υποδοχής. Μα είναι ανόητα όλα όσα λέμε, μου είπε, σκέφτηκα, ό,τι κι αν πούμε είναι ανόητο, και ολόκληρη η ζωή μας είναι μια μοναδική ανοησία. Αυτό το αντιλήφθηκα νωρίς, πριν καλά καλά αρχίσω να σκέφτομαι, το αντιλήφθηκα, λέμε μόνο ανοησίες, όλα όσα λέμε είναι ανοησίες, μα και όλα όσα μας λένε είναι ανοησίες, όπως όλα όσα γενικά λέγονται, στον κόσμο αυτό λέχθηκαν μέχρι τώρα μόνο ανοησίες και, μου είπε, πραγματικά και φυσικά γράφτηκαν μόνο ανοησίες, ό,τι γραπτό κατέχουμε είναι μόνο ανοησία επειδή μπορεί να είναι μόνο ανοησία, όπως αποδεικνύει η ιστορία, μου είπε, σκέφτηκα. Εντέλει κατέφυγα στον αφορισμό, μου είπε, και πραγματικά, όταν κάποιος μια φορά με ρώτησε τι δουλειά κάνω, μου είπε, αποκρίθηκα πως είμαι ειδικός στους αφορισμούς.

[...]

Απόσπασμα από το 'Ο αποτυχημένος' - Τόμας Μπέρνχαρντ.
(Το κείμενο χωρίστηκε σε παραγράφους για ευνόητους λόγους - Το πρωτότυπο είναι μία ενιαία παράγραφος).